ଅଭାଗିନୀ

ପଣ୍ଡିତ ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର

ପରିଚୟ

ପଣ୍ଡିତ ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ 'ଅଭାଗିନୀ' ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଏକ କାଳଜୟୀ କୃତି, ଯାହା ମଣିଷ ଜୀବନର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ତ୍ୟାଗର ଏକ ମହାନ ଗାଥା । ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟିରେ ପାପରୁ ପୁଣ୍ୟକୁ ଏବଂ ଅନ୍ଧାରରୁ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଜଣେ ମଣିଷର ଯାତ୍ରା ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି । ଜଣେ ପାଠକ ଭାବରେ ଏହି ବହିଟି ପଢ଼ିବା ସମୟରେ ଆପଣ ଅନୁଭବ କରିବେ ଯେ ଏହା କେବଳ ଏକ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କର ଗଭୀରତା ଏବଂ ସମାଜର କଠୋର ବାସ୍ତବତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଥିବା ଏକ ଦର୍ପଣ ।

ଏହି କାହାଣୀର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେଉଛି ପାଣୁ ନାଏକ ନାମକ ଜଣେ ଦାଗୀ । ଜୀବନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ କାରାଗାରରେ ବିତାଇଥିବା ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଟି ଯେତେବେଳେ ସୁନ୍ଦରପୁର ମଠର ମହନ୍ତଙ୍କ କ୍ଷମା ଓ ଅସୀମ କରୁଣାର ସ୍ପର୍ଶ ପାଏ, ତା’ର ଜୀବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଏ । ସେ ନିଜର ପରିଚୟ ବଦଳାଇ ଜଣେ ମହାନ ସଂସ୍କାରକ ଓ ପରୋପକାରୀ ଧନଞ୍ଜୟ ରାୟ ଭାବରେ ଉଭା ହୁଏ । ଜଣେ ଅପରାଧୀର ମନ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ପବିତ୍ରତା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ସେ କିପରି ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜର ସର୍ବସ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରିପାରେ, ତାହା ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ଅତି ରୋମାଞ୍ଚକର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ରହିଛି ମାତୃତ୍ୱର ଏକ କରୁଣ ଓ ମହାନ ଚିତ୍ର । ଅଭାଗିନୀ ମାଆ ରାଧା ନିଜ ଶିଶୁ କନ୍ୟା ରମା ପାଇଁ ଯେଉଁ କଷ୍ଟ ସହିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜର ସୁନ୍ଦରତା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ବଳିଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ପାଠକର ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ । ସନ୍ତାନ ସ୍ନେହ ଆଗରେ ସମସ୍ତ ସାମାଜିକ ନିର୍ଯାତନା କିପରି ତୁଚ୍ଛ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଜଣେ ମହିଳା ନିଜର ସମ୍ମାନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ମଧ୍ୟ କିପରି ମାତୃତ୍ୱର ପରାକାଷ୍ଠା ଦେଖାଇପାରେ, ତାହା ରାଧା ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ।

ଉପନ୍ୟାସର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ଓ ସମାଜର ଏକ ନିଆରା ପ୍ରତିଛବି ପ୍ରଦାନ କରେ । ଗୋଟିଏ ପଟେ ରାଜକୀୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେବାନଙ୍କ ଶାସନ, ଅନ୍ୟପଟେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଚରମ ସୀମା ଏବଂ ସମାଜର ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସର କାହାଣୀ ଏଥିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏଥିସହିତ ରମା ଓ ବନମାଳୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ପ୍ରେମ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କର ଦେଶପ୍ରେମର ସ୍ୱର ଏହି କାହାଣୀକୁ ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ତରକୁ ନେଇଯାଇଛି ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

‘ଅଭାଗିନୀ’ ଉପନ୍ୟାସର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଜଟିଳ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ । କାହାଣୀର ଭୌଗୋଳିକ ପରିସର ସୁନ୍ଦରପୁର, ସାରଙ୍ଗଗଡ଼, ଜଜାରସିଂହ, ବାଲିଅନ୍ତା ଏବଂ କଟକ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଗତିଶୀଳ । ସେହି ହମୟର ଓଡ଼ିଶାର ଚିତ୍ର ଏଠାରେ ଅତି ଜୀବନ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ।

ସାମାଜିକ ପରିବେଶ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୟତା: ସେହି ସମୟର ସମାଜରେ ଜଣେ 'ଦାଗୀ' ବା ଜେଲ୍‌ଫେରନ୍ତା କଏଦୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୃଣା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ପାଣୁ ନାଏକ ଯେତେବେଳେ ଉଣେଇଶ ବର୍ଷ ପରେ ଜେଲରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଗାଁକୁ ଫେରିଲେ, ସେତେବେଳେ ସମାଜ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ମଣିଷ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନଥିଲା । ପାଖରେ ପଇସା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚଟିଘର ମାଲିକ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେବା ଏବଂ ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେବା ଘଟଣା ସେହି ସମୟର ସାମାଜିକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଦର୍ଶାଏ । ସମାଜ ଯେ ଜଣେ ଅପରାଧୀକୁ ସଂଶୋଧିତ ହେବା ପାଇଁ ସହଜରେ ସୁଯୋଗ ଦିଏ ନାହିଁ, ତାହା ଏହି ପୃଷ୍ଠଭୂମିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଆର୍ଥିକ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଓ ଶୋଷଣ: ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ବିଷାକ୍ତ କରାଳ ରୂପ ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ମୁଠାଏ ଖାଇବା ପାଇଁ ମଣିଷ କିପରି ଚୋରି କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ କିପରି ଜଣେ ଅସହାୟା ମାଆ (ରାଧା) ନିଜ ଶିଶୁକୁ ଏକ ଚଟିଘରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବନ୍ଧା ପକାଇ ଦେଇଯାଏ, ତାହା ହୃଦୟବିଦାରକ । ସେହି ସମୟର 'ଚଟିଘର'ଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା ପାନ୍ଥଶାଳା, ଯେଉଁଠାରେ ଦୀନା ସାହୁଙ୍କ ଭଳି ମାଲିକମାନେ ଅତି ନିଷ୍ଠୁର ଭାବରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଶୋଷଣ କରୁଥିଲେ । ସାଧାରଣ ବାଟୋଇଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଆଦାୟ କରିବା ଏବଂ ଗରିବ ପିଲାଙ୍କୁ ଦାସୀ ପରି ଖଟାଇବା ସେତେବେଳେ ଏକ ଅଘୋଷିତ ପ୍ରଥା ପାଲଟିଥିଲା ।

ପୋଲିସ ଓ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଉପନ୍ୟାସରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକାଳର ପୋଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଅଦାଲତର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । 'ସି କ୍ଲାସ ଦାଗୀ'ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ଥାନାରେ ହାଜିରା ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କଠୋର ନଜର ରଖାଯାଉଥିଲା । କଟକ ଅଦାଲତରେ ଜଣେ ନିରପରାଧୀ ଅନନ୍ତ ଦାସଙ୍କୁ ପାଣୁ ନାଏକ ଭାବି ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା ଚେଷ୍ଟା ସେହି ସମୟର ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ସୂଚାଉଛି ।

ପ୍ରମୁଖ ଚରିତ୍ର

ପାଣୁ ନାଏକ (ଅଭୟ ଦାସ / ଧନଞ୍ଜୟ ରାଏ): ଉପନ୍ୟାସର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚରିତ୍ର । ସେ ଜଣେ ଜନ୍ମଜାତ ଅପରାଧୀ ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ପରିସ୍ଥିତିର ଶିକାର । ପ୍ରଥମେ ଜଣେ 'ଦାଗୀ' ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପରେ ସେ 'ଧନଞ୍ଜୟ ରାଏ' ନାମରେ ସାରଙ୍ଗଗଡ଼ର ଦେବାନ ହୋଇ ଜଣେ ସମ୍ମାନଜନକ ସାଧୁ ପୁରୁଷରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି । ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ନିରପରାଧୀକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ନିଜ ସମ୍ମାନକୁ ବଳି ଦେବାର ସାହସ ଅତୁଳନୀୟ ।

ରମା (ଅପ୍‌ସରୀ ରାସମଣି / ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା): ଏହି କାହାଣୀର ନାୟିକା, ଯାହାଙ୍କ ନାମରେ ଉପନ୍ୟାସଟି 'ଅଭାଗିନୀ' ଭାବେ ପରିଚିତ । ଜନ୍ମରୁ ଅଭାଗିନୀ ରମା ଚଟିଘରେ ଅତ୍ୟାଚାର ସହି ସହି ବଢ଼ିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ବଦଳିଛି । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳା, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳା ଏବଂ ସେବାପରାୟଣା ।

ବନମାଳୀ (ବନମାଳୀ ସିଂହ / ବନମାଳୀ ରାଏ): ସେନାପତି ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଶ୍ରୀନିବାସ ଚମ୍ପତିରାଏଙ୍କ ନାତି । ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ, ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନଚେତା ଯୁବକ । ରମାଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ନିଷ୍କଳଙ୍କ ପ୍ରେମ ଏବଂ ସମାଜର କୁସଂସ୍କାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ପାଠକକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ ।

ଦୀନା ସାହୁ: ଉପନ୍ୟାସର ଖଳନାୟକ । ସେ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାର୍ଥପର, ଟଙ୍କାଲୋଭୀ ଏବଂ କୁଟିଳ ବ୍ୟକ୍ତି । ଜଜାରସିଂହର ଚଟିଘର ମାଲିକ ଭାବେ ସେ ରମାକୁ ଶୋଷଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜର କୁଟିଳତା ଛାଡ଼ି ନଥିଲେ ।

ସୁନ୍ଦରପୁର ମଠର ମହନ୍ତ: ଏହି ଚରିତ୍ରଟି କାହାଣୀରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୋଡ଼ ଆଣିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କ୍ଷମାଶୀଳ ଗୁଣ ହିଁ ପାଣୁ ନାଏକଙ୍କୁ ଜଣେ 'ସାଧୁ'ରେ ପରିଣତ କରିଛି ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପାଣୁ ନାଏକଙ୍କର ଜେଲ୍‍ରୁ ଖଲାସ ହୋଇ ସୁନ୍ଦରପୁର ଗ୍ରାମରେ ପହଞ୍ଚିବା ଘଟଣାରୁ । ଦୀର୍ଘ ଉଣେଇଶ ବର୍ଷ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସମାଜ ତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ । ଭୋକରେ ଆତୁର ପାଣୁ ସୁନ୍ଦରପୁର ମଠରେ ଆଶ୍ରୟ ପାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଚୋରି କରିବାର ପୁରୁଣା ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ ସେଠାରୁ ଏକ ରୁପା ରୁଖା ଚୋରି କରି ଧରାପଡ଼ନ୍ତି । ମାତ୍ର ମହନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କ୍ଷମା କରିଦିଅନ୍ତି, ଯାହା ପାଣୁଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇ ଦିଏ । ପାଣୁ ଶପଥ କରନ୍ତି– "ସେ ପୁରୁଣା ପାଣୁ ନାଏକ ମରୁ, ସେଥିରୁ ନୂଆ ପାଣୁ ନାଏକ ବାହାରିବ" ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଅଭାବ ଓ ସାମାଜିକ କଳଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ରାଧା ନାମକ ଜଣେ ମହିଳା ନିଜର ଛୋଟ ଝିଅ ରମାକୁ ଦୀନା ସାହୁର ଚଟିଘରେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । ରମା ସେଠାରେ ଦାସୀ ପରି ଖଟନ୍ତି ଏବଂ ଅଶେଷ ନିର୍ଯାତନା ସହନ୍ତି । ପାଣୁ ନାଏକ ଏହି ସମୟରେ ନିଜର ପରିଚୟ ବଦଳାଇ ସାରଙ୍ଗଗଡ଼ର ଦେବାନ 'ଧନଞ୍ଜୟ ରାଏ' ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନିରପରାଧ ବ୍ୟକ୍ତି (ଅନନ୍ତ ଦାସ)ଙ୍କୁ ପାଣୁ ନାଏକ ଭାବି ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅଦାଲତରେ ନିଜର ସତ୍ୟ ପରିଚୟ ଦେଇ ଜେଲ୍ ଯିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ।

ଉପନ୍ୟାସର ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକର ଅଂଶ ହେଉଛି ପାଣୁ ନାଏକଙ୍କର ସିନ୍ଦୁକରେ ବନ୍ଦ ହୋଇ ଜୀବନ୍ତ ସମାଧି ଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରୁ ଖସି ଆସିବା ଏବଂ ପରେ 'ଅଭୟ ଦାସ' ନାମରେ ରମାଙ୍କୁ ଦୀନା ସାହୁ କବଳରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା । ସେ ରମାଙ୍କୁ ନିଜର ପାଳିତ କନ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।

କାହାଣୀରେ ବନମାଳୀ ନାମକ ଜଣେ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଓକିଲଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ହୁଏ, ଯିଏ ରମାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇ ବସନ୍ତି । ନାନା ବାଧାବିଘ୍ନ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ତ୍ୱେ ବନମାଳୀ ଓ ରମାଙ୍କ ମିଳନ ଘଟେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ପ୍ରବାହ ମଧ୍ୟରେ ପାଣୁ ନାଏକ ଏକ ଗୁପ୍ତ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି । ଶେଷରେ ପାଣୁ ନାଏକ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ଦେଇ ଏବଂ ରମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇ ଶାନ୍ତିରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ।

ଉପସଂହାର

'ଅଭାଗିନୀ' କେବଳ ଏକ କାଳ୍ପନିକ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମଣିଷର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିଛବି । ପାଣୁ ନାଏକଙ୍କ ପରି ଜଣେ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଅପରାଧୀ ସୁନ୍ଦରପୁର ମଠର ମହନ୍ତଙ୍କ ସାମାନ୍ୟ କ୍ଷମା ଓ କରୁଣାରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ଜଣେ ମହାନ ପରୋପକାରୀ ଧନଞ୍ଜୟ ରାୟରେ ପରିଣତ ହେବା ପାଠକର ମନରେ ଗଭୀର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଜାଗ୍ରତ କରେ । ପରିସ୍ଥିତି ମଣିଷକୁ ପାପ ବାଟକୁ ନେଇଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ବିବେକର ଜାଗ୍ରତ ଶକ୍ତି ତାକୁ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଦେବତାର ଆସନରେ ବସାଇପାରେ ।

ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ରହିଛି ମାତୃତ୍ୱର ଏକ କରୁଣ ଓ ମହାନ ଗାଥା । ଅଭାଗିନୀ ମାଆ ରାଧା ନିଜ ଝିଅ ରମା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅକଥନୀୟ କଷ୍ଟ ସହିଛନ୍ତି ଏବଂ ନିଜର ବାଳ ଓ ଦାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିକ୍ରି କରି ଯେଉଁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ପାଠକର ହୃଦୟକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରେ । ରାଧାର ସେହି ତ୍ୟାଗ ହିଁ ରମା ପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସୁଖର ବାଟ ଫିଟାଇଛି । ସେହିପରି ରମା ଓ ବନମାଳୀଙ୍କ ନିଷ୍କପଟ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ସମାଜର କଠୋର ନିୟମ ଓ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବର ଚିତ୍ରକୁ ଲେଖକ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି ।

ସତ୍ୟ ଏବଂ ବିବେକର ପଥ କଷ୍ଟକର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ହିଁ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସାର୍ଥକତା-। 'ଅଭାଗିନୀ' କେବଳ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମନୁଷ୍ୟର ବିବେକ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ଏକ ଜୀବନ୍ତ କାହାଣୀ ।